Czeskie Szlaki Jeżeli istnieje jeden smak, który Czesi kojarzą z miastem Pardubice równie mocno jak wyścig Velká pardubická czy renesansowy zamek, to bez wątpienia jest nim pardubicki piernik. Dla wielu turystów pierwszym skojarzeniem z tym miastem jest charakterystyczne czerwone opakowanie z napisem „Pardubický perník”, które można znaleźć niemal w każdym czeskim markecie. Jednak historia tego przysmaku jest znacznie bogatsza i sięga czasów, gdy o supermarketach nikt jeszcze nawet nie marzył. Pardubicki piernik to nie tylko słodycz. To część lokalnej tradycji, element tożsamości miasta i jeden z najbardziej rozpoznawalnych czeskich produktów regionalnych.
Historia słodka jak miód
Korzenie pardubickiego piernika sięgają XVI wieku. Pierwsze wzmianki o miejscowych piernikarzach pochodzą już z 1515 roku, a jedna z ulic w dawnych Pardubicach nosiła nawet nazwę Piernikarskiej. Produkcja była możliwa przede wszystkim dzięki dostępowi do miodu, który przez stulecia stanowił podstawowy składnik ciasta piernikowego. Znaczenie piernikarstwa rosło stopniowo. W 1756 roku cesarzowa Maria Teresa oficjalnie potwierdziła Pardubicom prawo do produkcji piernika. Prawdziwy rozkwit nastąpił jednak dopiero na przełomie XIX i XX wieku, kiedy rękodzielnicze warsztaty zaczęły przekształcać się w większe zakłady produkcyjne. Choć dziś piernik kojarzy się głównie z Pardubicami, warto wiedzieć, że przez wiele stuleci był produktem luksusowym. Egzotyczne przyprawy, takie jak cynamon, goździki czy kolendra, kosztowały fortunę i trafiały głównie na stoły zamożniejszych mieszkańców.
Dlaczego piernik jest piernikiem?
Pierwotna receptura zawierała miód, mąkę oraz mieszankę korzennych przypraw określaną dawniej mianem „peprník”. To właśnie od tego słowa wywodzi się współczesna czeska nazwa „perník”. Z czasem receptury ewoluowały, ale charakterystyczny korzenny aromat pozostał niezmienny.
W 2008 roku pardubicki piernik otrzymał status Chronionego Oznaczenia Geograficznego (PGI). Oznacza to, że produkty oznaczone nazwą „Pardubický perník” muszą być wytwarzane i pakowane na terenie Pardubic według ściśle określonych zasad. Co ciekawe, certyfikat obejmuje dwa podstawowe rodzaje wyrobów. Pierwszy to tradycyjne twarde, dekorowane pierniki w kształcie serc, podków czy figurek. Drugi to bardziej znana współczesna wersja – miękki piernik przekładany powidłami lub marmoladą i oblany polewą.
Jak smakuje prawdziwy pardubicki piernik?
Dla osób przyzwyczajonych do polskich pierników z Torunia smak może być pewnym zaskoczeniem. Czeska wersja jest zazwyczaj bardziej miękka, wyraźnie miodowa i mniej intensywnie korzenna. Dominują w niej nuty cynamonu, goździków i kakao, a całość często przełamuje warstwa śliwkowych powideł. Najbardziej charakterystyczna jest jednak tekstura. Dobrze przygotowany pardubicki piernik jest wilgotny, delikatny i długo zachowuje świeżość. W tradycyjnych recepturach ogromną rolę odgrywa naturalny miód, który nadaje mu charakterystyczny aromat.
Muzeum Piernika w Pardubicach
Jeżeli chcecie poznać historię pardubickiego piernika od kuchni, koniecznie odwiedźcie Muzeum Piernika znajdujące się w bajkowej „Perníkovej chaloupce” niedaleko zamku Kunětická Hora, w miejscowości Ráby pod Pardubicami. Miejsce mieści się w dawnym myśliwskim dworku z XIX wieku i przypomina scenerię z baśni o Jasiu i Małgosi. Zwiedzający mogą zobaczyć dawne formy do wypieku pierników, poznać historię lokalnych mistrzów piernikarskich oraz dowiedzieć się, jak zmieniały się receptury przez kolejne stulecia. Dla dzieci przygotowano dodatkowo bajkowe ekspozycje, dzięki którym miejsce przypomina bardziej magiczną krainę niż klasyczne muzeum.
Pardubicki piernik w marketach – wygoda kosztem jakości?
Dziś pardubicki piernik można kupić praktycznie wszędzie. Tesco, Albert, Kaufland, Billa, Lidl czy Globus – trudno znaleźć czeski market, który nie miałby go na półce. To dobra wiadomość dla turystów, bo łatwo zabrać taki smakołyk do domu. Niestety masowa produkcja ma swoją cenę. Wiele marketowych wersji zawiera syrop glukozowo-fruktozowy, olej palmowy, emulgatory i konserwanty, które trudno byłoby znaleźć w dawnych recepturach. Nie oznacza to jednak, że są to podróbki. Nadal mogą posiadać certyfikat Chronionego Oznaczenia Geograficznego i spełniać wymagania dotyczące pochodzenia produktu. Problem leży raczej w różnicy pomiędzy tradycyjnym rzemieślniczym wypiekiem a współczesną produkcją przemysłową. Dlatego jeśli chcecie naprawdę poznać smak pardubickiego piernika, warto spróbować go u lokalnych producentów zamiast ograniczać się wyłącznie do wersji z supermarketu.
Gdzie zjeść najlepszy tradycyjny piernik w Pardubicach?
Podczas wizyty w Pardubicach warto szukać przede wszystkim lokalnych cukierni i sklepów firmowych producentów piernika.
Najbardziej znanym nazwiskiem związanym z tradycyjnym piernikarstwem jest Pavel Janoš, którego wyroby od lat uchodzą za jedne z najbardziej autentycznych w regionie. Można tam kupić zarówno klasyczne dekorowane serca, jak i bardziej współczesne wariacje na temat pardubickiego piernika. Jego sklep znajdziecie w Pardubicach przy ulicy Věry Junkové 306.
Drugim obowiązkowym przystankiem jest wspomniana Perníková chaloupka pod Kuněticką Horą. Oprócz muzeum można tam oczywiście spróbować świeżych wypieków i kupić pierniki przygotowywane według tradycyjnych receptur. Dobrym pomysłem jest również odwiedzenie świątecznych jarmarków organizowanych na pardubickim rynku. Właśnie tam często można spotkać małych rzemieślników, którzy pieką pierniki w sposób najbardziej zbliżony do dawnych metod.
Pardubice mają wiele powodów do dumy – renesansowy zamek, słynną Velką Pardubicką czy imponującą Zieloną Bramę. Mimo to właśnie piernik stał się najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta. Przetrwał wojny, zmiany ustrojowe i przemysłową rewolucję spożywczą, a dziś pozostaje jednym z najważniejszych czeskich produktów regionalnych.
I choć marketowa wersja nie zawsze zachwyca składem, jedno pozostaje niezmienne – będąc w Pardubicach, po prostu nie wypada wyjechać bez kawałka prawdziwego pardubickiego piernika.
